Rozwód krok po kroku

Rozwód – kiedy i z jakich przyczyn

Z żądaniem orzeczenia rozwodu może wystąpić każdy z małżonków. Winien w tym celu złożyć pozew w wydziale cywilnym w sądzie okręgowym, w którego okręgu miał ostatnie wspólne miejsce zamieszkania z drugim małżonkiem., pod warunkiem iż nadal tam zamieszkuje lub ma tam miejsce pobytu. Jeżeli brak jest takiego miejsca, wtedy sprawę rozpoznaje sąd właściwy według miejsca zamieszkania pozwanego. Natomiast dopiero w sytuacji, gdy miejsce nie jest znane miejsce zamieszkania pozwanego, sądem właściwym miejscowo jest „sąd powoda”.
Pozytywne przesłanki rozwodu

Zgodnie z brzmieniem przepisu zawartego w art. 56 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może orzec rozwiązanie małżeństwa przez rozwód wyłącznie wtedy, gdy nastąpi trwały i zupełny rozkład pożycia. Należy jednakże pamiętać, iż sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli wskutek tego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci lub gdy z żądaniem rozwodu wystąpił wyłącznie małżonek winny rozkładu pożycia..

Niezależnie od tego czy orzeczenie rozwodu ma nastąpić z winy jednego z małżonków czy też bez orzekania o winie, sąd obowiązany jest ustalić czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, a więc czy między małżonkami nie ma już żadnej więzi fizycznej, gospodarczej i duchowej. Są to bowiem niezbędne przesłanki stanowiące podstawę orzeczenia rozwodu i muszą one wystąpić łącznie.

Wśród przyczyn rozwodu powodujących rozkład pożycia strony najczęściej wskazują:

zdradę,

niezgodność charakterów,

alkoholizm,

przemoc domową,

długotrwałą rozłąkę,

niedopasowanie seksualne,

kłopoty finansowe,

poniżanie małżonka,

Przyczyny te w zależności od okoliczności mogą być zawinione lub niezawinione przez strony. W orzecznictwie podkreśla się, iż podnoszona często przez strony różnica charakterów może być przyczyną uzasadniającą rozwód, jeżeli jest to różnica zasadnicza, jednak jest to przyczyna niezawiniona. ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1950 r., sygn. akt C 225/50 )

Sądy przyjmują, iż rozkład pożycia jest trwały wtedy, gdy kierując się zasadami doświadczenia życiowego należy ocenić, iż ich stosunki nie ulegną poprawie i małżonkowie nie powrócą do wspólnego życia. Co ważne powstanie trwałego i zupełnego rozkładu pożycia nie jest uzależnione od długości trwania małżeństwa. Może do niego dojść nawet na skutek jednorazowego zachowania małżonka, np. w przypadku zdrady. Każdorazowo ocena czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia należy do sądu.
Negatywne przesłanki rozwodu

Należy jednakże pamiętać, iż nawet jeżeli w toku postępowania sąd ustali, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia to nie orzeknie rozwodu, gdy miałoby wskutek tego ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Dokonując tej oceny sąd będzie badał obecną sytuację dziecka i porówna ją z sytuacją, która wystąpi po rozwodzie. Niejednokrotnie bowiem orzeczenie rozwodu jest dla dziecka lepsze niż dalsze przebywanie wśród skłóconych ze sobą rodziców. Sąd dokona oceny na podstawie zgromadzonego materiału procesowego, w tym danych z wywiadu przeprowadzonego przez kuratora.

Sąd nie orzeknie rozwodu również wtedy, gdy z żądaniem takim wystąpił wyłącznie małżonek winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód, albo odmowa jego zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Małżonek niewinny może odmówić zgody na rozwód. Orzeczenie rozwodu w takiej sytuacji byłoby bowiem sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd nie orzeknie o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód również wtedy, gdy orzeczenie rozwodu z innych przyczyn byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Magdalena Muzyk, radca prawny